Naida Mihal Brandl

Istaknuti maskilim

ISAAC BAER LEVINSOHN (1788-1860)

1828. piše תעודה בישראל (Teuda b'Israel);
Ruski Mendelssohn;
Raskida s tradicijom u kontekstu, ali knjiga je, zapravo, tradicionalna;
Tanaĥ (Osobito Nevi'im - Proroci) - upotrebljava ih u svojoj argumentaciji (upotrebljava i Talmud te primjere iz židovske povijesti).

MOSHE LEIB LILIENBLUM

Litvanac (Kovno, 1843) - tradicionalna obitelj - ženi se u 15. godini i naseljava u Vikomiru;
Nakon što njegov tast osiromašuje, godine 1865. osniva ješivu u Vilni, slijedeće godine još jednu;
Preokret - čita djela maskilim - objavljuje članak Orĥot ha-Talmud, u Ha-Melicu 1868, gdje se obrušava na praznovjerna vjerovanja i praksu svog naroda, tražeći reformu židovstva i inzistirajući na potrebi formiranja bližih veza između religije i života - slijede drugi članci, koji dižu njegovu lokalnu zajednicu na noge;
Progonjen u svojoj zajednici, stiže u Odesu 1869.

---